Dudakların kuruyunca dilinle ıslatmak kendiliğinden gelir. Bir an iyi gelir, sonra dudakların öncekinden daha kuru kalır.
Yalamak neden kurutur?
Amerikan Dermatoloji Akademisi’nin (AAD) açıklaması kısa: dudağı yalayarak ıslatmak doğal gelir ama sorunu kötüleştirebilir, çünkü tükürük buharlaşırken dudaklar daha da kurur.1
Dermatoloji kaynağı DermNet aynı şeyi bir döngü olarak anlatıyor: tükürükle tekrar tekrar ıslanıp kuruyan cildin bariyer işlevi bozulur ve iltihap oluşur.2 Bariyerin ne olduğunu Cilt bariyeri nedir? yazısında anlattık.
Döngü dudakla sınırlı kalmaz
Alışkanlık sürerse kızarıklık, kuruluk ve pullanma dudakların çevresine de yayılır; sınırı, dilin ulaşabildiği yer çizer. DermNet bunun en çok okul çağındaki çocuklarda görüldüğünü, ama her yaşta olabildiğini yazıyor.2
Başlatan şey çoğu zaman soğuk ve kuru havada çatlayan dudaklardır.2 İngiltere’nin sağlık sistemi NHS de kuru dudağın yaygın nedenleri arasında soğuk havayı, kuru havayı, rüzgârı, güneşi ve susuz kalmayı sayıyor.3
Yalamak yerine ne yapmalı?
- Dudağını yalama, ısırma, kabuklarını koparma.13
- Vazelin ya da balmumu içeren sade bir dudak balmı kullan.3 Günde birkaç kez ve yatmadan önce sür.1
- Dudakların çok kuru ve çatlaksa beyaz vazelin gibi kalın bir merhem dene; merhem suyu mumlardan ve yağlardan daha uzun tutar.1
- Dışarı çıkmadan önce güneş korumalı (SPF 30 ve üzeri) bir balm sür, dışarıdayken iki saatte bir yenile.1
- Soğukta dudaklarını atkıyla ört ve bol su iç.3
Hangi dudak ürünlerinden uzak durmalı?
AAD’nin listesinde kâfur, mentol ve parfüm var; tarçın, narenciye ve nane aromaları da kuru, çatlak dudakları özellikle tahriş edebiliyor. Bir ürün dudağını yakıyor ya da batıyorsa, bu dudağını tahriş ettiğini gösterir.1
Ne zaman geçer?
AAD’ye göre bu bakım kuru, çatlak dudakları çoğu zaman 2–3 haftada toparlar; toparlamazsa bir dermatoloğa görün.1 Dudakların sıcak, ağrılı ve şişse hekime git; NHS bunun bir enfeksiyon işareti olabileceğini yazıyor.3
Yalama alışkanlığı sürerse sorun geri gelebilir; DermNet alışkanlığı azaltmayı şart sayıyor.2
Kaynaklar
- AAD, kuru ve çatlak dudaklar. aad.org/public/everyday-care/skin-care-basics/dry/heal-dry-chapped-lips
- DermNet, dudak yalamaya bağlı tahriş. dermnetnz.org/topics/lip-lickers-dermatitis
- NHS, ağrılı ya da kuru dudaklar. nhs.uk/symptoms/sore-or-dry-lips
Bu yazı genel bilgi içindir; tıbbi tavsiye değildir. Cildinle ilgili bir sorunun varsa bir dermatoloğa danış.